Narcisme Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Het gaat niet om één gebeurtenis
Misschien heb je inmiddels verschillende dingen gezien die je niet goed kunt plaatsen. Een opmerking, een ruzie, een jaloerse reactie of een moment waarop iemand werd gecontroleerd. Los van elkaar hoeven zulke gebeurtenissen niet veel te betekenen. Toch kan er iets veranderen wanneer je merkt dat bepaalde situaties steeds op dezelfde manier terugkomen. Dan is het niet langer alleen de vraag: “Wat gebeurde er vandaag?” maar ook: “Wat gebeurt hier steeds opnieuw?”

Kijk naar wat zich herhaalt
Een patroon herken je doordat vergelijkbaar gedrag terugkomt, soms in verschillende situaties. Bijvoorbeeld:

• Iemand stelt een grens.
• De ander accepteert die grens niet.
• Er ontstaat druk of een conflict.
• De schuld wordt bij de ander gelegd.
• De persoon geeft uiteindelijk toe om de rust te herstellen.
• Daarna gebeurt hetzelfde opnieuw.

Een ander patroon kan zijn:

• Eerst veel aandacht en waardering.
• Daarna kritiek of afwijzing.
• Vervolgens weer warmte of aandacht.
• Daarna opnieuw afstand of kritiek.

Wanneer dergelijke wisselingen zich blijven herhalen, kan dat veel invloed hebben op degene die ermee te maken heeft.

Kijk ook naar de ontwikkeling
Een patroon hoeft niet vanaf het begin duidelijk te zijn. Soms begint iets kleins. Na verloop van tijd worden de grenzen steeds verder opgeschoven. Bijvoorbeeld: “Laat even weten waar je bent.” kan veranderen in: “Waarom heb je niet meteen geantwoord?” en uiteindelijk in: “Ik wil dat je mij voortdurend laat weten waar je bent.” Zo kan gedrag dat aanvankelijk als belangstelling of bezorgdheid wordt gezien, geleidelijk veranderen in controle.

Wat gebeurt er met de persoon?
Een belangrijk onderdeel van het herkennen van een patroon is kijken naar de gevolgen. Misschien merk je dat iemand die je kent:

• steeds meer op eieren loopt;
• minder voor zichzelf opkomt;
• voortdurend toestemming lijkt te vragen;
• zich steeds vaker verontschuldigt;
• minder contact heeft met anderen;
• zichzelf steeds vaker de schuld geeft;
• minder plezier heeft in dingen die vroeger belangrijk waren.

De verandering bij die persoon kan soms duidelijker zichtbaar zijn dan het gedrag van degene die de controle uitoefent.

De rustige momenten kunnen verwarrend zijn
Een ongezond patroon bestaat niet altijd uit voortdurende spanning. Er kunnen ook goede periodes zijn waarin alles rustig lijkt. Er worden excuses aangeboden, er is weer aandacht of er wordt beloofd dat het anders zal worden. Daardoor kunnen familieleden denken: “Zie je wel, het gaat nu toch goed?”. Maar een tijdelijke verbetering betekent niet automatisch dat het onderliggende probleem verdwenen is. De vraag is daarom niet alleen of het soms goed gaat, maar vooral of het gedrag op langere termijn werkelijk verandert.

Kijk naar de hele cyclus
Soms wordt een patroon pas duidelijk wanneer je verschillende gebeurtenissen naast elkaar legt. Bijvoorbeeld:

• spanning → conflict → schuld → excuses → rust → opnieuw spanning
• controle → verzet → druk → toegeven → tijdelijke rust → meer controle

Niet iedere situatie volgt precies zo'n verloop. Het gaat om het herkennen van terugkerende dynamieken.

Een patroon kan zich op verschillende plekken laten zien
Het gedrag hoeft zich niet alleen binnen één relatie te manifesteren. Misschien zie je vergelijkbare problemen:

• met een partner;
• binnen het gezin;
• tussen ouder en kind;
• met vrienden;
• op het werk;
• binnen de familie.

Ook kan iemand tegenover verschillende mensen heel verschillend gedrag laten zien. Daarom kan het helpen om niet alleen te kijken naar wat iemand tegen jou doet, maar ook naar hoe anderen door die persoon worden behandeld.

Vraag jezelf af wat er veranderd is
Wanneer je twijfelt, kan het helpen om terug te denken aan hoe de situatie eerder was. Bijvoorbeeld:

• Was iemand vroeger vrijer om eigen keuzes te maken?
• Had die persoon meer vrienden?
• Was er meer zelfvertrouwen?
• Kon iemand gemakkelijker nee zeggen?
• Was er meer ruimte voor een eigen mening?

Als je duidelijke veranderingen ziet én deze lijken samen te hangen met een bepaalde relatie of situatie, kan dat een belangrijke aanwijzing zijn.

Een patroon is geen diagnose
Ook hier geldt: het herkennen van een patroon betekent niet automatisch dat je te maken hebt met narcisme. Verschillende omstandigheden kunnen leiden tot vergelijkbare veranderingen. Het belangrijkste is daarom niet het label, maar de vraag: “Is dit een terugkerend patroon dat iemand steeds minder vrij, veilig of zichzelf laat voelen?” Als dat zo is, verdient het aandacht.

Je hoeft het niet allemaal te kunnen verklaren
Soms zie je het patroon voordat je begrijpt waardoor het ontstaat. Dat is niet vreemd. Je hoeft geen deskundige te zijn om te kunnen merken dat iemand verandert of dat bepaalde gebeurtenissen steeds opnieuw terugkomen. Door gebeurtenissen niet alleen afzonderlijk te bekijken, maar ook naast elkaar te leggen, kan ineens duidelijk worden wat je eerder niet kon benoemen. Niet één incident vertelt het hele verhaal. Soms wordt de werkelijkheid pas zichtbaar wanneer je naar het geheel kijkt.

Lees ook

• Eén signaal zegt niet alles
• Zijn dit rode vlaggen?
• Iemand verandert steeds meer
• Waarom ziet niemand wat ik zie?
• Worden mensen tegen elkaar uitgespeeld?
• Niet alles is narcisme