Narcisme Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Het lijkt alsof één persoon altijd verantwoordelijk is
Misschien valt je op dat binnen een relatie of gezin steeds dezelfde persoon de schuld krijgt. Gaat er iets mis, dan lijkt er al snel een verklaring klaar te liggen: 
“Het komt door jou.”
“Als jij anders had gereageerd, was dit niet gebeurd.”
“Jij maakt altijd problemen.”

Voor een buitenstaander kan het soms lastig zijn om te beoordelen wat er precies is gebeurd. Toch kan het opvallend worden als één persoon steeds opnieuw verantwoordelijk wordt gemaakt, ook voor zaken waar diegene weinig invloed op heeft.

Kijk naar de verdeling van verantwoordelijkheid
In gezonde relaties kunnen mensen fouten maken en verantwoordelijkheid nemen. Iemand kan bijvoorbeeld zeggen: “Daar had ik anders mee moeten omgaan.” Of: “Ik heb een fout gemaakt.” Bij een ongezond patroon kan die verantwoordelijkheid vrijwel altijd bij dezelfde persoon terechtkomen. Ook wanneer meerdere mensen betrokken zijn bij een probleem, lijkt één persoon uiteindelijk degene te zijn die zich moet verantwoorden of excuses moet maken.

Ook kleine dingen kunnen worden aangegrepen
Het hoeft niet altijd om grote conflicten te gaan. Misschien wordt iemand verantwoordelijk gehouden voor:

• de slechte stemming van de ander;
• een ruzie;
• een mislukte afspraak;
• financiële problemen;
• spanningen binnen het gezin;
• het gedrag van de kinderen;
• problemen op het werk van de ander;
• het feit dat de ander boos is geworden.

Een opmerking als “Je weet toch hoe ik reageer als jij dat doet?” kan de verantwoordelijkheid voor het gedrag van de ander bij iemand anders leggen.

Schuldgevoel kan daardoor toenemen
Als iemand steeds te horen krijgt dat hij of zij de oorzaak van problemen is, kan dat invloed hebben op het zelfbeeld. De persoon kan steeds vaker denken: “Misschien doe ik inderdaad alles verkeerd.” Of: “Ik moet beter mijn best doen, dan wordt het misschien rustig.” Daardoor kan iemand proberen steeds meer rekening te houden met de ander. Niet omdat die persoon werkelijk verantwoordelijk is voor alles wat er gebeurt, maar omdat het veiliger of gemakkelijker lijkt om zichzelf de schuld te geven.

Let op het verschil tussen verantwoordelijkheid en schuld
Dit onderscheid is belangrijk. Iedereen heeft verantwoordelijkheid voor zijn of haar eigen gedrag. Ook een slachtoffer kan fouten maken of iets verkeerd aanpakken. Maar verantwoordelijkheid betekent niet dat je verantwoordelijk bent voor de keuzes, emoties of reacties van een ander. Iemand kan bijvoorbeeld zeggen: “Ik had die opmerking beter niet kunnen maken.” Zonder daarmee verantwoordelijk te zijn voor de woede-uitbarsting die daarop volgt.

Wordt het probleem steeds bij dezelfde persoon gelegd?
Je kunt jezelf als omstander afvragen:

• Wie krijgt meestal de schuld?
• Wie moet zich steeds verontschuldigen?
• Wie moet het probleem oplossen?
• Kan de ander zelf fouten toegeven?
• Wordt verantwoordelijkheid eerlijk verdeeld?

Als je steeds hetzelfde patroon ziet, kan dat belangrijker zijn dan één afzonderlijke ruzie.

Het kan ook binnen een gezin gebeuren
Binnen gezinnen kan één kind bijvoorbeeld regelmatig worden aangewezen als oorzaak van problemen: 

• “Door jou hebben we altijd ruzie.”
• “Jij bent altijd zo moeilijk.”
• “Als jij gewoon normaal zou doen, zou alles goed gaan.”

Als een kind dit jarenlang hoort, kan het gaan geloven dat het inderdaad verantwoordelijk is voor de problemen binnen het gezin. Dit kan later nog invloed hebben op het zelfbeeld en de manier waarop iemand met conflicten omgaat.

Neem het verhaal niet automatisch over
Als omstander hoor je misschien regelmatig dezelfde uitleg: “Het is altijd haar schuld.” Of: “Hij maakt overal een probleem van.” Probeer dan niet alleen te luisteren naar wie het verhaal het overtuigendst vertelt. Kijk ook naar concrete gebeurtenissen en naar de vraag of verantwoordelijkheid steeds bij dezelfde persoon terechtkomt.

Een eerlijke relatie kent ruimte voor fouten
In een gezonde relatie hoeft niet iedere fout onmiddellijk een schuldvraag te worden. Mensen kunnen zeggen: “We hebben hier allebei een aandeel in.” Of: “Ik begrijp waarom je zo reageerde, maar ik had het zelf ook anders kunnen aanpakken.” Daarin is ruimte voor wederkerigheid. Als die ruimte vrijwel ontbreekt en één persoon voortdurend als oorzaak van problemen wordt aangewezen, is dat een patroon om serieus te nemen.

Je hoeft niet te bepalen wie altijd gelijk heeft
Als buitenstaander kun je niet bij ieder conflict weten wat er precies is gebeurd. Dat hoeft ook niet. Het gaat hier niet om het aanwijzen van een schuldige, maar om het herkennen van een terugkerende verdeling van schuld en verantwoordelijkheid. Als je merkt dat één persoon structureel alle schuld krijgt en daardoor steeds onzekerder wordt, is het goed om daar aandacht voor te hebben. Iedereen maakt fouten. Maar niemand hoort verantwoordelijk te worden gemaakt voor alles wat er misgaat.

Lees ook

• Twijfel ik aan wat ik zie?
• Eén signaal zegt niet alles
• Zijn dit rode vlaggen?
• Wordt iemand steeds banger om iets verkeerd te doen?
• Wordt iemand steeds minder zichzelf?
• Wat kan ik voor iemand betekenen?