Narcisme Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Niet ieder kind groeit op in dezelfde werkelijkheid
Een opvallend kenmerk van narcistische gezinnen is dat kinderen vaak verschillende rollen krijgen. Hoewel zij in hetzelfde huis opgroeien en dezelfde ouders hebben, kunnen hun ervaringen sterk uiteenlopen. De ene broer of zus kijkt terug op een ogenschijnlijk gelukkige jeugd, terwijl een ander vooral herinneringen heeft aan kritiek, afwijzing of een gevoel van onveiligheid. Hierdoor begrijpen broers en zussen elkaar soms moeilijk en kunnen zij heel verschillend terugkijken op dezelfde opvoeding. Deze verschillen ontstaan vaak doordat de narcistische ouder kinderen – bewust of onbewust – een vaste rol geeft binnen het gezin. Deze rollen zijn niet gebaseerd op de behoeften van het kind, maar op de behoeften van de ouder. De bekendste rollen zijn:

• Het Golden Child.
• De Scapegoat.
• Het Vergeten Kind.

Deze benamingen zijn geen officiële diagnoses of vaste psychologische categorieën. Ze worden gebruikt om bepaalde patronen binnen gezinnen begrijpelijk te maken. Een kind kan bovendien kenmerken van meerdere rollen hebben of in de loop van de tijd van rol veranderen.

Het Golden Child
Het Golden Child is het kind dat door de ouder wordt geïdealiseerd. Dit kind vertegenwoordigt het succes, de trots of het imago van de ouder. Het krijgt vaak:

• Veel complimenten.
• Extra aandacht.
• Meer vrijheid.
• Minder kritiek.
• Een voorkeurspositie binnen het gezin.

Voor buitenstaanders lijkt het Golden Child vaak het gelukkigste kind. Toch heeft ook deze rol een keerzijde. De liefde en waardering kunnen voorwaardelijk worden. Het kind leert dat het alleen geliefd is zolang het voldoet aan de verwachtingen van de ouder. Daardoor ontstaan vaak patronen zoals:

• Perfectionisme.
• Angst om te falen.
• Sterke prestatiedruk.
• Moeite met kritiek.
• Afhankelijkheid van waardering.

Het Golden Child leert vaak niet wie het zelf is, maar wie het moet zijn om de goedkeuring van de ouder te behouden.

De Scapegoat
De Scapegoat is het tegenovergestelde van het Golden Child. Dit kind krijgt regelmatig de schuld van problemen binnen het gezin. Kritiek, boosheid en frustratie van de ouder kunnen regelmatig op dit kind worden afgereageerd. Veel Scapegoats horen uitspraken als:

• "Jij veroorzaakt altijd problemen."
• "Waarom kun jij niet zijn zoals je broer of zus?"
• "Door jou is het altijd onrustig."

Hierdoor groeit het kind op met het gevoel nooit goed genoeg te zijn. Veel volwassenen die deze rol hadden herkennen later:

• Een laag zelfbeeld.
• Chronische schuldgevoelens.
• Moeite met vertrouwen.
• Angst voor afwijzing.
• Gevoeligheid voor ongezonde relaties.

Het komt ook voor dat de Scapegoat juist het kind is dat kritische vragen stelt of ongezonde patronen eerder opmerkt. Wanneer een kind gedrag van de ouder benoemt of zich minder gemakkelijk laat aanpassen, kan dat de druk binnen het gezin vergroten. Het kind kan daardoor extra kritiek, controle of uitsluiting ervaren. Het label van "moeilijk kind" kan vervolgens worden gebruikt om het gedrag van de ouder te rechtvaardigen en anderen tegen het kind op te zetten.

Het Vergeten Kind
Niet ieder kind krijgt veel aandacht. Sommige kinderen leren juist dat het veiliger is om zo min mogelijk op te vallen. Dit wordt vaak het Vergeten Kind genoemd. Deze kinderen:

• Stellen weinig eisen.
• Vermijden conflicten.
• Trekken zich terug.
• Leren zichzelf te redden.
• Cijferen hun eigen behoeften weg.

Omdat zij weinig problemen veroorzaken, lijken zij voor de buitenwereld vaak prima te functioneren. Van binnen kunnen zij zich echter erg eenzaam voelen. Veel volwassenen die deze rol hadden, herkennen later:

• Moeite met het aangeven van behoeften.
• Gevoelens van leegte.
• Moeite met intimiteit.
• Sociale onzekerheid.
• Het gevoel er niet toe te doen.

Het Vergeten Kind leert vaak al vroeg dat onzichtbaar zijn de veiligste manier is om met de situatie om te gaan.

Rollen zijn geen keuze
Kinderen kiezen deze rollen niet. Zij ontwikkelen zich als reactie op de omstandigheden waarin zij opgroeien. Wat voor de buitenwereld lijkt op karakter, is vaak een overlevingsstrategie. Het perfectionistische kind probeert liefde te verdienen. Het kind dat zich verzet, probeert soms onrecht zichtbaar te maken. Het stille kind probeert conflicten te vermijden. Alle drie proberen zij op hun eigen manier veiligheid te creëren.

Broers en zussen begrijpen elkaar niet altijd
Omdat kinderen verschillende rollen krijgen, kijken zij vaak totaal anders terug op hun jeugd. Dat kan leiden tot uitspraken zoals:

• "Onze ouders waren helemaal niet zo erg.";
• "Waarom blijf jij zo negatief over vroeger?"

Voor degene die de rol van Scapegoat of Vergeten Kind had, kunnen zulke opmerkingen bijzonder pijnlijk zijn. Zij voelen zich opnieuw niet gezien of niet geloofd. Het is belangrijk te beseffen dat verschillende ervaringen binnen hetzelfde gezin naast elkaar kunnen bestaan.

De invloed op volwassen relaties
De rol die iemand als kind ontwikkelde, kan nog jarenlang invloed hebben.
Zo zie je regelmatig dat:

• Het Golden Child moeite heeft met falen en voortdurend bevestiging zoekt.
• De Scapegoat zich aangetrokken voelt tot relaties waarin opnieuw kritiek of afwijzing voorkomt.
• Het Vergeten Kind zichzelf blijft wegcijferen en moeite heeft om hulp te vragen.

Gelukkig zijn deze patronen niet onveranderlijk. Door inzicht te krijgen in de rol die je vroeger had, kun je stap voor stap andere keuzes leren maken.

Ook verslaving kan een rol spelen
Ook verslaving kan een gevolg zijn van langdurige emotionele onveiligheid. Sommige mensen gaan alcohol, drugs, gokken, seks, eten of andere middelen en gedragingen gebruiken om spanning, verdriet, leegte of moeilijke gevoelens tijdelijk te dempen. Dat betekent niet dat iedereen die in een narcistisch gezin is opgegroeid een verslaving ontwikkelt. Wel kan langdurige blootstelling aan mishandeling en andere negatieve jeugdervaringen het risico op problematisch middelengebruik vergroten.

Het doorbreken van oude patronen
Veel volwassenen ervaren opluchting wanneer zij ontdekken dat hun gedrag niet voortkomt uit een persoonlijk tekort, maar uit de manier waarop zij zijn opgegroeid. Dat inzicht maakt het mogelijk om:

• Gezonde grenzen te leren stellen.
• Je eigen behoeften serieus te nemen.
• Schuldgevoelens los te laten.
• Je identiteit opnieuw te ontdekken.
• Gezondere relaties op te bouwen.

Herstel betekent niet dat het verleden verdwijnt. Het betekent dat het verleden steeds minder bepaalt wie je vandaag bent.