Het schuldgevoel lijkt nooit weg te gaan
Schuldgevoel kan zo vanzelfsprekend worden dat je er nauwelijks nog bij stilstaat. Er gebeurt iets en vrijwel direct vraag je jezelf af of jij iets verkeerd hebt gedaan. Ook wanneer je eigenlijk niet begrijpt waarom iemand boos is, zoek je de oorzaak eerst bij jezelf. Je denkt na over wat je hebt gezegd, wat je anders had kunnen doen of hoe je de situatie had kunnen voorkomen. Na verloop van tijd wordt dat schuldgevoel zo vanzelfsprekend, dat je je nauwelijks nog afvraagt of je werkelijk iets verkeerd hebt gedaan. Je voelt je verantwoordelijk voor de sfeer, voor de emoties van de ander en soms zelfs voor problemen waar je helemaal geen invloed op hebt.
Je neemt steeds meer verantwoordelijkheid
In een gezonde relatie nemen beide partners verantwoordelijkheid voor hun eigen gedrag. Natuurlijk maak je weleens een fout en zeg je soms sorry. Dat hoort erbij. Het wordt anders wanneer jij degene bent die bijna altijd excuses maakt, ook als je niet goed weet waarvoor. Misschien merk je dat je na een discussie als eerste probeert het goed te maken. Je denkt dat de ruzie sneller voorbij is wanneer jij je excuses aanbiedt of je past je gedrag aan om nieuwe spanningen te voorkomen. Dat lijkt op korte termijn misschien de gemakkelijkste oplossing, maar ondertussen leer je jezelf aan om de oorzaak steeds bij jezelf te zoeken.
Je gaat aan jezelf twijfelen
Na verloop van tijd gebeurt er iets wat veel slachtoffers herkennen. Je vertrouwt steeds minder op je eigen oordeel. Wanneer iemand zegt dat jij te gevoelig bent of dat je overdrijft, vraag je jezelf af of dat misschien inderdaad zo is. Je denkt steeds vaker: "Misschien ligt het wel aan mij." Dat voortdurende twijfelen maakt het moeilijk om nog objectief naar situaties te kijken. Je schuldgevoel wordt daardoor steeds sterker, terwijl je juist steeds minder goed kunt beoordelen of je werkelijk iets verkeerd hebt gedaan.
Schuldgevoel en verantwoordelijkheid zijn niet hetzelfde
Na verloop van tijd ga je steeds minder op je eigen oordeel vertrouwen. Je kunt je schuldig voelen omdat je iemand hebt teleurgesteld, maar ook omdat je gewend bent geraakt om de verantwoordelijkheid voor alles naar jezelf toe te trekken. Juist mensen die lange tijd in een emotioneel onveilige situatie hebben geleefd, ontwikkelen vaak een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Zij proberen conflicten te voorkomen, de ander gerust te stellen of de sfeer goed te houden. Wanneer dat niet lukt, voelen zij zich schuldig, ook als de oorzaak helemaal niet bij hen ligt.
Schuldgevoel kan al vroeg ontstaan
Voor mensen die zijn opgegroeid bij narcistische of emotioneel onveilige ouders begint dit patroon vaak al in de jeugd. Misschien kreeg je regelmatig te horen dat jij lastig was, dat jij de oorzaak van problemen was of dat je je niet zo moest aanstellen. Als kind neem je zulke boodschappen al snel voor waar aan. Daardoor kun je als volwassene de neiging houden om de schuld automatisch bij jezelf te zoeken. Niet omdat je werkelijk overal verantwoordelijk voor bent, maar omdat je dat jarenlang hebt geleerd. Veel volwassen kinderen merken daarom dat zij zich zelfs verontschuldigen voor dingen waar zij helemaal niets aan kunnen doen.
Je hoeft niet overal de schuld van te dragen
Sta eens rustig stil bij wat je zojuist hebt gelezen. Vraag jezelf af: heb ik werkelijk iets verkeerd gedaan, of voel ik mij schuldig omdat ik dat al heel lang gewend ben? Alleen al die vraag kan je helpen om situaties anders te bekijken. Een gezond schuldgevoel helpt je om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen gedrag. Een voortdurend schuldgevoel doet iets anders. Het zorgt ervoor dat je jezelf steeds kleiner maakt en steeds meer verantwoordelijkheid draagt voor dingen die niet van jou zijn. Je hoeft niet alle problemen op te lossen. Je bent ook niet verantwoordelijk voor de emoties, keuzes of het gedrag van een ander. Juist wanneer je dat langzaam gaat beseffen, ontstaat er weer ruimte om milder naar jezelf te kijken.
Lees ook
- Waarom krijg ik altijd de schuld?
- Ik herken mezelf niet meer.
- Waarom vertrouw ik mijn eigen gevoel niet meer?
- Waarom kan ik niet gewoon weggaan?
- Waarom blijf ik hopen dat het beter wordt?
- Ik ben zo opgegroeid, dus is dit wel normaal?