Je ziet een andere kant
Misschien ken je iemand die thuis heel anders lijkt te zijn dan tegenover anderen. Naar buiten toe lijkt de partner, ouder of andere persoon bijvoorbeeld:
- vriendelijk;
- behulpzaam;
- sociaal;
- charmant;
- zorgzaam;
- zelfverzekerd.
“Maar zo ken ik hem helemaal niet”
Dit is een reactie die familie en vrienden regelmatig geven wanneer iemand vertelt over narcistisch of emotioneel misbruik. Dat kan oprecht zijn. Zij hebben inderdaad een andere kant van die persoon meegemaakt. Een partner kan bijvoorbeeld tegenover vrienden warm en attent zijn, maar thuis voortdurend kritiek geven. Een ouder kan voor de buitenwereld heel betrokken lijken, terwijl een kind zich binnen het gezin juist klein en onzeker voelt. Beide beelden kunnen naast elkaar bestaan.
Sommige mensen gedragen zich anders tegenover verschillende mensen
Niet iedereen laat in iedere situatie hetzelfde gedrag zien. Dat geldt ook voor mensen met narcistische trekken. Iemand kan bijvoorbeeld heel vriendelijk zijn tegen mensen van wie hij of zij iets nodig heeft, terwijl tegenover een partner, kind of medewerker veel meer controle of kritiek wordt uitgeoefend. Ook status of positie kan een rol spelen. Een leidinggevende kan zich anders gedragen tegenover zijn eigen leidinggevende dan tegenover medewerkers. Daarom zegt het gedrag dat jij persoonlijk van iemand ervaart niet altijd iets over hoe die persoon zich achter gesloten deuren gedraagt.
Het slachtoffer kan daardoor moeilijk worden geloofd
Wanneer iemand uiteindelijk vertelt wat er gebeurt, kan dat botsen met het beeld dat anderen hebben. Familieleden kunnen denken:
- “Dat kan ik me echt niet voorstellen.”
- “Hij is altijd zo aardig tegen mij."
Waarom gebeurt dit vaak?
Psychisch en emotioneel misbruik vindt regelmatig plaats in situaties die voor buitenstaanders moeilijk zichtbaar zijn. Manipulatie, gaslighting, vernedering en controle kunnen bestaan uit honderden kleine gebeurtenissen. Er hoeft geen grote ruzie of zichtbaar geweld te zijn. Daarnaast kan iemand die sterk bezig is met zijn of haar imago juist veel aandacht besteden aan hoe anderen hem of haar zien. Daardoor ontstaat soms een groot verschil tussen: hoe iemand wordt gezien en hoe iemand zich binnen een bepaalde relatie gedraagt.
Kijk niet alleen naar de persoon, maar ook naar de dynamiek
Als je twijfelt, kan het helpen om niet alleen te kijken naar de persoon van wie je het gedrag opvallend vindt. Kijk ook naar wat er gebeurt met degene die dicht bij die persoon staat:
- Is die persoon veranderd?
- Is er minder zelfvertrouwen?
- Worden eigen keuzes steeds moeilijker?
- Lijkt iemand bang om iets verkeerd te doen?
- Wordt contact met anderen minder?
Ook charmant gedrag kan echt lijken
Het is belangrijk om niet te denken dat alles wat je aan iemand ziet daarom “nep” moet zijn. Een persoon kan op bepaalde momenten oprecht vriendelijk of behulpzaam zijn en tegelijkertijd gedrag vertonen dat voor een ander schadelijk is. Mensen zijn niet altijd in iedere situatie hetzelfde. Daarom is het verstandiger om niet te proberen te bepalen welke kant “de echte” is, maar te kijken naar terugkerend gedrag en het effect daarvan op anderen.
Vraag niet meteen: “Wie moet ik geloven?”
Als je verschillende verhalen hoort, kan de neiging ontstaan om te bepalen wie gelijk heeft. Dat kan moeilijk zijn wanneer je zelf niet bij de gebeurtenissen aanwezig bent geweest. Een betere eerste vraag kan zijn: “Wat zie ik gebeuren en wat doet dit met de persoon om wie ik mij zorgen maak?”
Je hoeft niet onmiddellijk een oordeel te vormen. Luisteren, vragen stellen en contact houden kan veel waardevoller zijn dan direct een kant kiezen.
Blijf beschikbaar
Wanneer iemand zich eindelijk uitspreekt en vervolgens merkt dat anderen de mogelijke pleger niet herkennen, kan die persoon zich verder terugtrekken. Juist daarom kan het belangrijk zijn om niet te zeggen: “Maar zo is hij helemaal niet.”
Je kunt beter zeggen: “Ik zie een andere kant dan jij beschrijft, maar ik wil wel naar je luisteren.”
Daarmee hoef je niet direct te bepalen wat er precies aan de hand is. Je laat vooral merken dat de deur open blijft.
Een verschil tussen buitenkant en binnenkant verdient aandacht
Het feit dat iemand naar buiten toe aardig en betrouwbaar overkomt, bewijst niet dat er binnen een relatie sprake is van misbruik. Maar wanneer je tegelijkertijd duidelijke veranderingen ziet bij iemand die dicht bij die persoon staat, is het verstandig om daar niet zomaar overheen te stappen. Niet alleen kijken naar hoe iemand zich tegenover jou gedraagt, maar ook naar wat er gebeurt met de mensen die het dichtst bij hem of haar staan.
Lees ook
- Waarom ziet niemand wat ik zie?
- Iemand verandert steeds meer
- Waarom verdedigt het slachtoffer hem of haar?
- Eén signaal zegt niet alles
- Zie ik een patroon?
- Waarom lijkt iemand zo aardig?