Wanneer gevoelens geen ruimte meer krijgen
Misschien valt je op dat iemand in je omgeving steeds minder vrijuit over gevoelens praat. Wanneer die persoon verdrietig, boos, bang of gekwetst is, lijkt daar weinig ruimte voor te zijn. De reactie van de ander kan bijvoorbeeld zijn:
- “Je bent veel te gevoelig.”
- “Daar moet je niet zo moeilijk over doen.”
- “Je maakt van alles een probleem.”
- “Je begrijpt het weer verkeerd.”
Er wordt niet geluisterd naar wat iemand ervaart
In een gezonde relatie kunnen mensen verschillende gevoelens hebben. De ander hoeft het niet altijd eens te zijn met jouw gevoel om het toch serieus te nemen. Bijvoorbeeld: “Ik begrijp dat jij dit vervelend vindt, ook al heb ik het anders ervaren.” Wanneer dat ontbreekt, kan iemand het gevoel krijgen dat er geen ruimte is voor de eigen emoties.
Gevoelens worden een probleem gemaakt
Soms verschuift de aandacht van wat iemand voelt naar het feit dat die persoon het überhaupt voelt. Bijvoorbeeld:
- “Waarom ben je nou weer boos?”
- “Je bent altijd zo negatief.”
- “Met jou valt ook nooit normaal te praten.”
Iemand gaat zichzelf corrigeren
Wanneer gevoelens regelmatig worden afgewezen, kan iemand steeds vaker eerst nadenken voordat hij of zij iets zegt:
- “Misschien moet ik dit maar niet zeggen.”
- “Misschien stel ik me inderdaad aan.”
- “Misschien ben ik gewoon te gevoelig.”
Ook positieve gevoelens kunnen verdwijnen
Het gaat niet alleen om verdriet of boosheid. Iemand kan ook steeds minder enthousiast vertellen over dingen waar hij of zij blij van wordt. Misschien wordt een hobby niet meer besproken, worden successen kleiner gemaakt of lijkt iemand minder ruimte te voelen om enthousiast te zijn. Als vrijwel alle emoties worden aangepast aan wat een ander acceptabel vindt, kan dat veel zeggen over de sfeer binnen een relatie of gezin.
Gevoelens zijn geen feiten, maar wel informatie
Een gevoel bewijst niet automatisch dat de interpretatie van een situatie klopt. Iemand kan zich bijvoorbeeld buitengesloten voelen terwijl anderen dat anders hebben bedoeld. Toch betekent dat niet dat het gevoel genegeerd moet worden. Je kunt onderscheid maken tussen: “Je gevoel klopt niet.” en: “Ik begrijp dat je dit zo hebt ervaren. Zullen we samen kijken wat er gebeurde?” Die tweede houding laat ruimte voor gesprek zonder direct een oordeel te geven.
Let op wat er na een gesprek gebeurt
Een belangrijke aanwijzing kan zijn hoe iemand zich voelt na contact met een bepaalde persoon. Voelt diegene zich gehoord en begrepen? Of juist:
- schuldig;
- beschaamd;
- onzeker;
- verward;
- klein;
- bang om opnieuw iets te zeggen?
Als iemand zijn gevoelens niet meer durft te uiten
Wanneer iemand steeds minder durft te vertellen wat hij of zij voelt, kan dat gevolgen hebben voor de relatie met anderen. De persoon kan zich terugtrekken, minder hulp vragen en problemen voor zichzelf houden. Voor een omstander kan dat lijken alsof het inmiddels goed gaat. Maar soms betekent minder praten juist dat iemand minder ruimte ervaart om te vertellen wat er werkelijk speelt.
Geef ruimte zonder meteen een oplossing te zoeken
Als je merkt dat iemand moeite heeft om gevoelens te uiten, hoeft je eerste reactie geen advies te zijn. Soms is het voldoende om te zeggen: “Ik wil graag begrijpen hoe jij dit ervaart.” Of: “Je hoeft het niet meteen uit te leggen. Je mag gewoon vertellen hoe het voor jou voelt.” Daarmee geef je iemand de ruimte om zelf woorden te vinden voor wat er speelt.
Kijk naar het geheel
Het wegwuiven van gevoelens kan verschillende oorzaken hebben. Niet iedere ongevoelige reactie betekent dat er sprake is van narcisme of emotioneel misbruik. Maar wanneer je daarnaast andere veranderingen ziet, bijvoorbeeld meer zelftwijfel, angst, terugtrekking of afhankelijkheid, kan het belangrijk zijn om naar het geheel te kijken. De vraag is niet of iemand altijd gelijk heeft over zijn of haar gevoelens. De vraag is of iemand de ruimte krijgt om die gevoelens te hebben en erover te kunnen praten.
Lees ook
- Eén signaal zegt niet alles
- Wordt iemand steeds banger om iets verkeerd te doen?
- Wordt iemand steeds minder zichzelf?
- Krijgt iemand steeds de schuld?
- Zie ik een patroon?
- Wat kan ik voor iemand betekenen?