Een andere kant die je buiten niet ziet
Soms valt op dat iemand zich in gezelschap heel anders gedraagt dan wanneer een bepaalde persoon erbij is. Bij familie of vrienden kan iemand ontspannen, vrolijk en vrijuit praten. Zodra de partner, ouder of andere belangrijke persoon binnenkomt, verandert de sfeer. Iemand wordt bijvoorbeeld stiller, voorzichtiger of gespannener. Dat verschil kan opvallend zijn, vooral wanneer je het meerdere keren ziet gebeuren.
Het verschil kan heel klein beginnen
De verandering hoeft niet spectaculair te zijn. Misschien stopt iemand ineens met praten. Een grap wordt niet meer gemaakt. Een mening wordt snel ingetrokken. Of iemand kijkt eerst naar de ander voordat hij of zij antwoord geeft. Op zichzelf hoeft geen van deze dingen iets te betekenen. Het gaat om het terugkerende verschil tussen situaties.
Het gedrag verandert zodra die persoon erbij is
Let bijvoorbeeld op iemand die:
- vrijuit praat wanneer de ander er niet bij is;
- gespannen wordt zodra die persoon binnenkomt;
- ineens veel minder zegt;
- voortdurend rekening lijkt te houden met de ander;
- zich snel verontschuldigt;
- zichtbaar opgelucht lijkt wanneer de ander weer vertrekt.
Waarom kan iemand zich anders gedragen?
Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Misschien is iemand onzeker, bang voor een conflict of gewend geraakt aan een bepaalde manier van communiceren. Het kan ook zijn dat er thuis andere verhoudingen bestaan dan daarbuiten. Daarom is het belangrijk om niet meteen een verklaring in te vullen voor wat je ziet.
Buitenstaanders zien vaak maar een deel
Een persoon kan tegenover anderen vriendelijk en ontspannen zijn en thuis heel anders reageren. Daardoor kan het beeld ontstaan dat iemand die zich zorgen maakt overdreven reageert. Een familielid kan bijvoorbeeld zeggen: “Maar hij is altijd zo aardig tegen ons.” Dat kan oprecht zijn. Het betekent alleen niet dat iedereen dezelfde kant van die persoon ervaart.
Kijk naar het moment waarop de verandering ontstaat
Een interessante vraag kan zijn: Wanneer verandert het gedrag? Wordt iemand stiller zodra een bepaalde persoon binnenkomt? Verandert de sfeer wanneer die persoon begint te praten? Lijkt iemand eerst ontspannen en daarna gespannen? Of wordt iemand juist opvallend meegaand? Door op zulke momenten te letten, kun je soms beter begrijpen wat je ziet.
Kinderen kunnen dit sterk laten zien
Bij kinderen kan het verschil soms bijzonder duidelijk zijn. Een kind kan bijvoorbeeld vrolijk spelen wanneer een ouder niet aanwezig is, maar plotseling stil worden wanneer die ouder binnenkomt. Ook kan een kind voortdurend proberen te voorspellen wat een ouder wil of bang lijken om iets verkeerd te doen. Daar kunnen natuurlijk veel oorzaken voor zijn. Maar wanneer zo'n verandering consequent bij dezelfde persoon optreedt, verdient dat aandacht.
Vraag niet meteen wat er thuis gebeurt
Als iemand zichtbaar verandert zodra een bepaalde persoon aanwezig is, kan het verleidelijk zijn om direct te vragen: “Wat doet hij thuis met jou?” Dat kan iemand overvallen. Een meer open vraag kan zijn: “Ik merk dat je anders bent wanneer hij erbij is. Herken je dat zelf?” Daarmee geef je ruimte om zelf te vertellen wat er speelt.
Kijk naar het geheel
Een verschil tussen situaties is op zichzelf geen bewijs van narcisme of misbruik. Sommige mensen gedragen zich thuis nu eenmaal anders dan op hun werk of bij vrienden. Het wordt belangrijker wanneer het verschil groot is, steeds terugkomt en samengaat met andere veranderingen. Bijvoorbeeld wanneer iemand thuis:
- veel voorzichtiger is;
- minder vrijuit praat;
- minder eigen keuzes maakt;
- sneller schuldgevoel heeft;
- voortdurend probeert conflicten te voorkomen.
Een goede buitenkant zegt niet alles
Een prettige omgang met familie, collega's of vrienden zegt niet automatisch hoe iemand binnen een relatie of gezin functioneert. Maar het omgekeerde geldt ook: een gespannen moment bewijst niet dat er sprake is van misbruik. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de buitenkant te kijken, maar naar gedrag, veranderingen en terugkerende verschillen over langere tijd. Soms zit een belangrijk signaal niet in wat iemand doet, maar in het verschil tussen wie iemand is wanneer een bepaalde persoon er wel en niet bij is.
Lees ook
- Waarom ziet niemand wat ik zie?
- Iemand verandert steeds meer
- Steeds minder ruimte voor gevoelens
- Wordt iemand steeds banger om iets verkeerd te doen?
- Zie ik een patroon?
- Niet alles is narcisme