PTSS en CPTSS: wanneer trauma langdurige gevolgen heeft

[NNAdmin]

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Trauma kan langdurige gevolgen hebben
Ingrijpende gebeurtenissen kunnen diepe sporen nalaten in het leven van mensen. Sommige slachtoffers ontwikkelen na een traumatische ervaring een posttraumatische stressstoornis (PTSS).Wanneer iemand langdurig wordt blootgesteld aan herhaald of langdurig trauma, bijvoorbeeld door narcistisch misbruik, emotionele mishandeling, dwingende controle of een onveilige jeugd, kunnen daarnaast klachten ontstaan die passen bij complexe posttraumatische stressstoornis (CPTSS).PTSS en CPTSS kunnen grote gevolgen hebben voor het dagelijks functioneren, relaties, het gevoel van veiligheid en het lichamelijk welzijn.

PTSS – Posttraumatische stressstoornis
PTSS kan ontstaan na een schokkende of zeer ingrijpende gebeurtenis. Voorbeelden zijn:

• Geweld.
• Seksueel misbruik.
• Een ernstig ongeluk.
• Een overval.
• Oorlogservaringen.
• Een natuurramp.
• Een traumatische medische gebeurtenis.

Na een traumatische ervaring kan het stresssysteem langdurig actief blijven. Het lichaam en de hersenen kunnen blijven reageren alsof er gevaar dreigt, ook wanneer de gebeurtenis al voorbij is. Mensen met PTSS kunnen zich daardoor langdurig onveilig voelen, ook wanneer er op dat moment geen direct gevaar aanwezig is.

Mogelijke symptomen van PTSS
PTSS kan zich onder andere uiten in:

• Herbelevingen.
• Nachtmerries.
• Schrikreacties.
• Vermijdingsgedrag.
• Angst.
• Concentratieproblemen.
• Slaapproblemen.
• Voortdurende alertheid (hypervigilantie).

Niet iedereen heeft dezelfde klachten en ook de ernst van de symptomen kan verschillen.

CPTSS – Complexe posttraumatische stressstoornis
CPTSS is opgenomen in de ICD-11, de elfde versie van de International Classification of Diseases van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).CPTSS ontstaat meestal na langdurige of herhaalde traumatische ervaringen, vooral wanneer iemand moeilijk aan de situatie kon ontsnappen. Voorbeelden hiervan zijn:

• Narcistisch misbruik.
• Dwingende controle.
• Huiselijk geweld.
• Langdurige emotionele mishandeling.
• Opgroeien met narcistische ouders.
• Langdurig seksueel misbruik.
• Mensenhandel.
• Gevangenschap.
• Langdurige verwaarlozing.

Bij CPTSS zijn de klachten van PTSS aanwezig, maar daarnaast ontstaan vaak langdurige problemen op andere gebieden.

Extra kenmerken van CPTSS
Naast PTSS-klachten kunnen bij CPTSS onder andere voorkomen:

• Problemen met emotieregulatie
  Emoties kunnen overweldigend voelen. Gebeurtenissen die voor anderen relatief klein lijken, kunnen sterke gevoelens van angst, verdriet of boosheid oproepen.
• Een negatief zelfbeeld
  Sommige slachtoffers voelen zich waardeloos, defect, schuldig of niet goed genoeg.
• Problemen in relaties
  Door beschadigd vertrouwen kunnen mensen moeite hebben met nabijheid, grenzen stellen of het herkennen van gezonde relaties.
• Chronische schaamte en schuldgevoelens
  Slachtoffers kunnen zichzelf verantwoordelijk houden voor wat er is gebeurd, ook wanneer zij daar geen verantwoordelijkheid voor droegen.
• Gevoelens van leegte of vervreemding
  Sommige mensen voelen zich afgesneden van zichzelf, van andere mensen of van hun omgeving.

De relatie tussen CPTSS en narcistisch misbruik
Langdurig narcistisch misbruik kan een belangrijke bron van traumatische belasting zijn. Dit geldt vooral wanneer het misbruik jarenlang heeft geduurd en gepaard ging met bijvoorbeeld:

• Gaslighting.
• Dwingende controle.
• Manipulatie.
• Emotionele verwaarlozing.
• Isolatie.
• Angst.
• Onvoorspelbaar gedrag.
• Voortdurende vernedering of kritiek.

Veel slachtoffers leven jarenlang in een toestand van voortdurende spanning en onzekerheid. Het lichaam en zenuwstelsel kunnen daardoor langdurig ingesteld blijven op het herkennen van gevaar. Ook nadat de situatie is beëindigd, kunnen deze reacties blijven bestaan.

Lichamelijke gevolgen van PTSS/CPTSS
PTSS en CPTSS hebben niet alleen psychische gevolgen. Langdurige traumatische stress kan ook lichamelijke klachten veroorzaken. Mogelijke klachten zijn:

• Vermoeidheid.
• Hoofdpijn.
• Spierspanning.
• Maag- en darmklachten.
• Hartkloppingen.
• Slaapproblemen.
• Verhoogde gevoeligheid voor stress.
• Overprikkeling.
• Een verminderd vermogen om lichamelijke en psychische belasting te verdragen.

Langdurige activatie van het stresssysteem kan invloed hebben op verschillende processen in het lichaam, waaronder de regulatie van hormonen zoals cortisol. Hierdoor kunnen lichaam en geest langdurig onder druk blijven staan.

Waarom PTSS/CPTSS soms laat wordt herkend
PTSS en CPTSS worden niet altijd direct herkend. Klachten kunnen geleidelijk ontstaan en hoeven niet allemaal tegelijkertijd aanwezig te zijn. Bovendien komen veel symptomen ook voor bij andere psychische of lichamelijke problemen.Veel slachtoffers van narcistisch misbruik zoeken bijvoorbeeld hulp vanwege:

• Angst.
• Depressieve klachten.
• Burn-outklachten.
• Slaapproblemen.
• Lichamelijke klachten.
• Relatieproblemen.
• Overprikkeling.

Pas later wordt duidelijk dat een deel van deze klachten mogelijk samenhangt met langdurige traumatische stress. Bij narcistisch misbruik is dit extra moeilijk omdat het misbruik vaak achter gesloten deuren plaatsvindt en niet altijd gepaard gaat met zichtbaar lichamelijk geweld. Voor sommige slachtoffers is het herkennen van PTSS/CPTSS daarom een belangrijk moment. Zij begrijpen beter waarom hun lichaam en geest zo sterk reageren en ontdekken dat deze klachten niet automatisch betekenen dat zij zwak zijn.

Herstel na PTSS/CPTSS
Herstel is mogelijk, al vraagt het vaak tijd en geduld. Belangrijke onderdelen kunnen zijn:

• Erkenning van wat er is gebeurd.
• Een gevoel van veiligheid en stabiliteit opbouwen.
• Begrijpen wat langdurige traumatische stress met lichaam en geest kan doen.
• Leren gezonde grenzen te stellen.
• Herstellen van zelfvertrouwen.
• Traumagerichte behandeling wanneer die passend is.
• Leren omgaan met stress en lichamelijke spanning.
• Zelfcompassie ontwikkelen.
• Veilige en ondersteunende relaties opbouwen.

Niet iedere behandeling is voor iedereen geschikt. Een professional kan helpen bepalen welke behandeling en ondersteuning passend zijn. Veel mensen merken dat klachten geleidelijk kunnen verminderen wanneer zij meer veiligheid, stabiliteit en controle over hun eigen leven ervaren.

PTSS/CPTSS bepaalt niet wie je bent
PTSS en CPTSS kunnen een grote invloed hebben op het dagelijks leven, maar zij bepalen niet wie iemand is. Veel mensen die langdurig trauma hebben meegemaakt, slagen erin hun leven opnieuw op te bouwen en een gevoel van veiligheid, eigenwaarde en verbondenheid terug te vinden. De klachten zijn geen teken van zwakte. Zij kunnen een reactie zijn van lichaam en geest op langdurige of ingrijpende onveiligheid. Met passende steun, kennis en behandeling is herstel mogelijk.